جستجوی پیشرفته
بازدید
17331
آخرین بروزرسانی: 1402/10/01
خلاصه پرسش
چرا در مدتی که پیامبر اسلام(ص) بیمار بود حتی در یک نماز حضرت علی(ع) پیش‌نماز مردم نشد؟
پرسش
شما می‌گویید که علی(ع) بعد از پیامبر اسلام(ص) امام بر حق بوده است، پس چرا در مدتی که پیامبر(ص) بیمار بود حتی در یک نماز علی(ع) پیش‌نماز مردم نشد؟! زیرا امامت صغری دلیلی برای امامت کبری است.
پاسخ اجمالی

اولاً: هیچ دلیل معتبری نداریم که اثبات کند، ابوبکر بعد از غدیر خم و در زمان بیماری پیامبر اکرم (ص) و به دستور ایشان به  امامت نماز جماعت پرداخته باشند.
ثانیاً: با توجه به این که، صفات و شرایط امامت عبارت اند از: علم، عصمت و مصونیت از گناه و خطا در علم و عمل، و پیش نماز مردم بودن از شرایط اصلی و اساسی امامت نیست. امام جماعت نبودن امام هیچ مشکلی را در امامت به وجود نمی آورد و نقص امامت محسوب نمی شود. علاوه این که، دلایلی در تاریخ وجود دارد که حضرت علی (ع) بیشتر از دیگران نماز جماعت اقامه نموده اند.

پاسخ تفصیلی

قبل از پرداختن به جواب سؤال، تذکر چند نکته ضروری است:

 

مفهوم امامت

 

امامت در لغت به معنای پیشوایی و رهبری است و هر کسی که متصدی رهبری گروهی شود «امام» نامیده می شود خواه در راه حق باشد یا در راه باطل.[1]

 

اما در اصطلاح علم کلام، امامت عبارت است از: «ریاست همگانی و فراگیر بر جامعه اسلامی در همه امور دینی و دنیوی»[2] یعنی امامت مثل نبوت است و وظایف صاحب این منصب، ادامه وظایف پیامبر (ص) است و فقط فرق آن در این است که در نبوت، دریافت و ابلاغ وحی مطرح است، ولی در امامت چنین چیزی نیست.

 

صفات و شرایط امامت

 

از دیدگاه شیعه شرایط اصلی و اساسی برای امامت عبارت است از: علم وسیع و عصمت (مصونیت داشتن از گناه و خطا). بنابراین، شناختن چنین فردی فقط از طریق وحی امکان پذیر است.

 

امامت و ولایت حضرت امیرالمؤمنین علی (ع)

 

آیات و روایات زیادی وجود دارد که حقانیت امامت و ولایت حضرت علی (ع) را اثبات می کند و به جهت اختصار فقط به بعضی از آنها اشاره می گردد:

 

1. در آیه شریفه آمده است: "انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزکؤة و هم راکعون"؛[3] همانا ولی شما تنها خدا است، و پیامبر (ص) او و کسانی که ایمان آورده اند، همان کسانی که نماز برپا می دارند و در حال رکوع زکات می پردازند. با توجه به روایات متعددی که علمای شیعه و اهل سنت نقل کردند این آیه مبارکه در شأن حضرت علی (ع) نازل شده است و به ولایت حضرت علی (ع) تصریح کرده است.[4] به ویژه آن که کلمه «ولی» در آیه فوق نمی تواند به معنای دوست و یاور باشد؛ چون دوستی و یاری مربوط به همه مسلمانان است، نه فقط آنان که در حال رکوع انفاق می کنند.

 

2. آیه شریفه: "انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیراً"،[5] بر عصمت حضرت علی (ع) و یازده فرزندش (ع) دلالت دارد. در این آیه خداوند متعال می فرماید: "مانا خداوند اراده کرده است ناپاکی و آلودگی را از شما اهل بیت دور ساخته و شما را پاک و پاکیزه گرداند". احادیث زیادی که از طریق علمای شیعه و سنی وارد شده نشان می دهد این آیه شریفه، درباره حضرت پیامبر (ص) و اهل بیت آن حضرت نازل شده است.[6] هر انسان عاقل و اندیشمندی می داند اساسی ترین مسئله اجتماعی که همان حکومت است، باید در دست صالح ترین افراد باشد. بنابراین، خرد روا نمی دارد با وجود معصوم در جامعه، حکومت در دست دیگران باشد.

 

3. پیامبر (ص) پس از نزول آیه: "و انذر عشیرتک الاقربین" در باره علی (ع) فرمودند: "ذا اخی و وصیی و خلیفتی فیکم فاسمعوا له و اطیعوا"؛ این علی برادر و وصی و جانشین من است در میان شما، به سخن او گوش فرا دهید و از وی اطاعت کنید.[7]

 

4. پیامبر (ص) در مناسبت دیگری، خطاب به شماری از صحابه درباره علی (ع) فرمودند: "ان علیا منی و انا منه، و هو ولی کل مؤمن بعدی"؛ علی از من است و من از او و او پس از من سرپرست و صاحب اختیار همه مؤمنان است.[8]

 

5. سلمان، ابوذر و مقداد (رضوان الله علیهم) نقل می کنند، از رسول اکرم (ص) شنیدیم که می فرمود: علی (ع) با حق است و حق نیز با علی (ع)".[9]

 

6. رسول خدا (ص) به امیرالمؤمنین (ع): فرمود: "حق با تو است و حق بر زبان و قلب و بین دو چشم تو است، و ایمان با خون و گوشت تو عجین شده است، همان طور که با خون و گوشت من عجین است».[10]

 

7. ابن عباس می گوید از رسول خدا شنیدم که می فرمود: "من و علی و حسن و حسین و نه نفر از اولاد حسین پاک و معصوم هستیم".[11]

 

پس با توجه به این آیات و روایات، حضرت علی (ع) دارای صفات و شرایط امامت بوده و حقانیت آن حضرت ثابت است.[12]

 

اما در باره سؤالتان که چرا امام علی (ع) در هنگام بیماری پیامبر (ص) امام جماعت مردم نشدند، در پاسخ می گوییم: اولاً؛ هیچ دلیلی نداریم که امام جماعت بودن در زمان حیات پیامبر (ص) از شرایط امامت باشد.

 

ثانیاً؛ مواردی که حضرت امیر المؤمنین علی (ع) به جای پیامبر اکرم (ص) نماز خواندند، بیشتر از دیگران بوده.[13] مثلا زمانی که پیامبر برای جنگ تبوک از مدینه خارج شده بودند، علی بن ابی طالب (ع) را در مدینه به جای خویش باقی گذاشتند تا هم به اقامه نماز بپردازد و هم سایر مسائل مدینه را در غیاب پیامبر اداره نماید و در همین مناسبت پیامبر (ص) به علی (ع) فرمودند: "انت منی بمنزلة هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی"؛ موقعیت تو نسبت به من همچون موقعیت هارون نسبت به موسی است، جز آن که پس از من رسولی نخواهد بود.[14]

 

ثالثاً؛ اقامه نماز جماعت دلیل افضلیت بر دیگران نیست، برای این که افرادی از قبیل سعد بن عباده، زید بن حارثه، عثمان و دیگران نیز به جای پیامبر (ص) اقامه نماز جماعت کرده اند.[15] در حالی که هیچ کس برای آنان فضیلت ویژه ای، در راستای خلافت و ولایت قائل نشده است.

 

نتیجه می گیریم که امامت صغری هیچ ربطی به امامت کبری ندارد و هیچ فضیلتی را که در راستای خلافت و ولایت مورد استنباط قرار گیرد، ثابت و یا نفی نمی کند.

 

علاوه این که هیچ دلیل معتبری نداریم که اثبات کند، ابوبکر بعد از غدیر خم و در زمان بیماری پیامبر اکرم (ص) و به دستور ایشان به  امامت نماز جماعت پرداخته باشند، بلکه ظاهرا داستان رفتن ابابکر به مسجد برای اقامه نماز جماعت (در زمان بیماری رسول گرامی اسلام) بر اساس طرح عائشه بوده که پیامبر (ص) وقتی متوجه شدند با همان حال بیماری وارد مسجد شدند و ابوبکر را کنار زدند و خود اقامه نماز جماعت فرمودند.[16]

 

[1] مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، ص298.

[2] همان.

[3] مائده، 55.

[4] تفسیر نور الثقلین، ج 1، ص643؛  منهاج البراعة، ج 2، ص 350؛ براى اطلاع بیشتر به کتاب" احقاق الحق" ج 2 و" الغدیر" ج 2 و" المراجعات" مراجعه شود. تفسیر نمونه، ج ‏4، ص 426.

[5] احزاب، 33.

[6] صحیح مسلم، کتاب فضایل صحابه، باب 9؛ مجمع الزواید، هیثمی، ج 9، ص 203.

[7] تهذیب الآثار، ابن جریر طبری، ج3 ، ص 62.

[8] سنن ترمذی، ج 5، ص 632؛ سنن نسائی، ج 5، ص 132.

[9] بحارالانوار، ج 38، ص 30 (إن علیاً مع الحق والحق معه...).

[10] الغدیر، ج 3، ص 179: (إن الحق معک والحق علی لسانک و فی قلبک و بین عینیک والایمان مخالط لحمک و دمک کما خالط لحمی و دمی).

[11] ینابع المودة، ص 534: (عن ابن عباس قالب سمعت رسول الله (ص) یقول: انا و علی و الحسن و الحسین و تسعة من ولد الحسین مطهرون معصومون).

[12] البته دلالت دو آیه شریفه مذکور بر مدعای ما نیاز به توضیح زیادی است که این مقاله از آن قاصر است.

[13] بحارالانوار، ج 22، ص 249

[14] السیرة النبویة، ابن هشام، ج 4، صص519  و 520.

[15]و من قدمهم للصلاة فأمیر المؤمنین کان یصلی بالمدینة أیام تبوک و فی غزوة الطائف و فدک و سعد بن عبادة على المدینة فی الأبواء و ودان و سعد بن معاذ فی بواط و زید بن حارثة فی صفوان و بنی المصطلق إلى تمام سبع مرات و أبا سلمة المخزومی فی ذی العشیرة و أبا لبابة فی بدر القتال و بنی قینقاع و السویق و عثمان فی بنی غطفان و ذی أمر و ذات الرقاع و ابن أم مکتوم فی قرقرة الکدر و بنی سلیم و أحد و حمراء الأسد و بنی النضیر و الخندق و بنی قریظة و بنی لحیان و ذی قرد و حجة الوداع و الأکیدر و سباع بن عرفطة فی الحدیبیة و دومة الجندل و أبا ذر فی حنین و عمرة القضاء و ابن رواحة فی بدر الموعد و محمد بن مسلمة ثلاث مرات و قد قدم عبد الرحمن بن عوف و معاذ بن جبل و أبا عبیدة و عائشة بن محصن و مرثد الغنوی. عماله ولى عمرو بن حزم الأنصاری نجران و زیاد بن أسید حضرموت و خالد بن سعید العاص صنعاء و أبا أمیة المخزومی کندة و الصدق و أبا موسى الأشعری زبید و زمعة عدن و الساحل و معاذ؛ همان.

[16]رسول جعفریان، سیره رسول خدا (ص)، ص676؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة،ج 9، ص 197.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا زن نمی‌تواند مرجع تقلید و قاضی باشد؟
    73146 اجتهاد و مرجعیت در اسلام 1387/04/03
    دانشمندان و متخصّصان دینی درباره‌ موضوعاتی؛ مانند مرجع تقلید، یا قاضی شدن زن و بعضی از عناوین دیگر، اختلاف نظر دارند. این امور جزو مسلّمات و ضروریات دینی به شمار نمی‌آید. کسانی که می‌گویند زنان مرجع تقلید یا قاضی نمی‌شوند، به ادله‌ای؛ نظیر روایات و اجماع، تمسک کرده‌اند ...
  • چرا خداوند در مقابل درخواست رؤیت خدا توسط یهودیان، آنها را مجازات کرد؟
    8592 تفسیر 1392/01/26
    آنچه باید در این‌جا مورد دقت قرار گیرد، این عبارت در آیه است: « فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ». باء در «بظلمهم» معنای سببیت بوده و متعلق به «اخذتهم» است و معنا این‌گونه می‌شود که آنها را به جهت ستمی که روا داشته­‌اند، با صاعقه مجازات می‌کنیم. این عبارت نمایان‌گر ...
  • با در نظرگرفتن جمیع جوانب و مصالح، آیا ارجح نیست که مقام رهبری در قانون جمهوری اسلامی ایران دارای یک زمان و دوره مشخص باشد؟
    8512 System 1389/04/16
    دائمی بودن رهبری در ایران ناشی از رأی مردم به قانون اساسی بوده و دلیلی نیز وجود ندارد که در صورت از دست ندادن شرایط، زمان آن را محدود کرد. فساد موجود در حکومت ها بیشتر ناشی از خلق و خوی حاکمان ...
  • با توجه به آیات 103 و 104 سوره کهف، راه تشخیص کار نیک از بد و ناپسند چیست؟
    24104 تفسیر 1389/05/13
    آیات شریفه، به معرفى زیانکارترین انسان ها و بدبخت‏ترین افراد بشر مى‏پردازد. زیان واقعى و خسران مضاعف آنجا است که انسان سرمایه‏هاى مادى و معنوى خویش را در یک مسیر غلط و انحرافى از دست دهد و گمان کند کار خوبى کرده است، نه از این کوشش ها ...
  • آیا در اسلام، مسئله ای به نام وضوی ارتماسی داریم؟
    11356 Laws and Jurisprudence 1391/07/03
    وضوى ارتماسى آن است که انسان صورت و دستها را به قصد وضو با مراعات شستن از بالا به پایین در آب فرو برد؛ اما براى این که مسح سر و پاها با آب وضو باشد، باید در شستن ارتماسى دستها، قصد شستن وضویى، هنگام بیرون آوردن ...
  • زنان عقیمی که بچه‌دار نمی‌شوند از دیدگاه قرآن چه جایگاهی دارند؟
    24597 تفسیر 1395/08/04
    گرچه پروردگار صلاح دیده برخی مردان و زنان، عقیم باشند[1] اما عقیم بودن و بچه‌دار نشدن به تنهایی نقصی معنوی - نه برای مردان و نه برای بانوان - نبوده و از مقام و ارزش انسانی هیچ کدام از آنها نمی‌کاهد. البته می‌شود برای ...
  • آیا در تحقیقات پزشکی، جایز است از جنین سقط شدهٔ انسان استفاده کرد؟
    7682 گوناگون 1393/02/25
    بیشتر فقها تشریح بدن انسان(جنین یا غیر جنین) را جایز نمی‌دانند، اما برخی از مراجع[1] در این‌باره می‌گویند، اگر این‌گونه تحقیقات در راستای کشف مطالب پزشکى جديد و مورد نیاز جامعه و نیز درمان بيمارى‌های تهدید کننده زندگى مردم باشد، جايز است؛ ولى تا ...
  • آیا گزارش غیر‌مسلمان مبنی بر نجاست چیزی که در اختیار اوست، مورد قبول است؟
    8833 اثبات نجاست 1393/02/03
    فقها در این زمینه فرقی بین مسلمان و غیر مسلمان نگذارده و می‌گویند، نجس بودن چیزى از سه راه ثابت مى‌شود، و باید بر آن ترتیب اثر داد: 1. آن که انسان خودش یقین به نجاست پیدا کند. 2. دو نفر عادل و یا حتّى یک نفر گواهى ...
  • معنای استدلال مباشر چیست؟
    19452 قیاس اقترانی و استثنائی 1391/12/06
    در مورد استدلال مباشر آنچه را که برخی از نویسندگان در این‌باره نگاشته‌اند، در این‌جا نقل می‌کنیم: بسیاری از منطق‌نگاران معاصر آنچه را در منطق نگاشته‌های پیشین با عنوان «احکام قضایا» یا «نسبت قضایا» مطرح بوده، قسمی از استدلال برشمرد‌ه‌اند و نام‌هایی؛ همچون استدلال «مباشر»، «بی‌واسطه» و «بسیط» ...
  • محدوده حرم مکه چقدر است؟
    9600 گوناگون 1396/10/23
    ابتدا باید دید منظور از حرم مکه چیست، آیا مراد، مسجد الحرام است؟ یا منطقه‌ای که زائرین خانه‌ی خدا بدون احرام، حق ورود به آن‌را ندارند و ورود کفار نیز به لحاظ شرعی در آن ممنوع است؟ در صورت نخست، پاسخ آن است که هر مکانی که در ...

پربازدیدترین ها